(na)Zomercolumn #8 – Aalsminder – Harmen van der Steenhoven

De afgelopen weken schreven veel van mijn collega’s over hun spannende reizen en bevindingen op vakantie. Omdat de zomer inmiddels voorbij is leek het mij goed om meer bij de actualiteit te blijven. Afgelopen week werd duidelijk dat de ambtelijke samenwerking tussen de gemeente Amstelveen en de gemeente Aalsmeer op de huidige manier zal stoppen. Graag deel ik (op persoonlijke titel) mijn bevindingen hierover.
De ambtelijke samenwerking werd een kleine tien jaar geleden ingang gezet om meer slagkracht te creëren bij belangrijke beleidsdossiers en tegelijkertijd een structurele besparing bij de beide gemeenten te kunnen inboeken. Omdat alle ambtenaren voor én in de gemeente Amstelveen kwamen werken lijkt het bestuur van Aalsmeer over de jaren heen het gevoel van eigen zeggenschap te zijn verloren. De gemeente Amstelveen zou inmiddels ‘alles’ bepalen voor Aalsmeer en recent nog zelfs: “een eenzijdige verhoging van de ICT kosten” te hebben opgelegd. Dat hierin een bijdrage wordt gevraagd is echter niet meer dan redelijk. De eisen van inwoners aan de digitale dienstverlening zijn de afgelopen tien jaar significant gestegen. Ook de dienstverlening aan de inwoners van Aalsmeer.
De hoge ICT kosten zijn echter niet de reden van deze breuk. Het was de actuele aanleiding voor Aalsmeer om de samenwerking op te zeggen. De achterliggende reden is evident: de gemeente Aalsmeer wil zelfstandig blijven en is bang voor een bestuurlijke fusie in de toekomst. In Amstelveen kijken we daar nuchterder naar: wij sluiten een fusie op termijn niet uit. De ambtelijke samenwerking gaat op ambtelijk niveau namelijk heel goed. Voorbeeld: bij een scheiding heeft Aalsmeer straks 0.2FTE onderwijsadviseur. Daarmee kunnen ze welgeteld niks bereiken op onderwijsgebied. Dat gaat op meer beleidsterreinen een probleem worden. Daar is Aalsmeer als gemeente gewoonweg te klein voor. Dat was immers ook de reden om in de eerste plaats te gaan samenwerken met Amstelveen. De angst van het verliezen van zelfbestuur is echter groter dan de ratio van de voordelen van samenwerken.
Het huidige samenwerkingsverband was gestoeld op vertrouwen. Dat vertrouwen is weg en daarmee ook het samenwerkingsverband. Het ambtelijk samenwerken ging goed. Het besturen door twee gemeentebesturen niet. Twee kapiteins op één schip werkt nou eenmaal niet. De meest voor de hand liggende en goedkoopste oplossing is een fusie van de beide gemeenten. Een fusie van twee gemeenten vergt van kopstukken echter wel de politieke moed om je eigen persoonlijke belangen naar de achtergrond te bewegen. Er komen immers minder raadsleden, wethouders en burgemeesters terug in de nieuwe fusiegemeente. In Amstelveen was die moed aanwezig. In Aalsmeer ontbrak die moed. De komende jaren zullen de inwoners van de gemeente Aalsmeer de prijs betalen voor het behoud van de eigen zeggenschap.
Voor de Amstelveense inwoners is het stoppen van de ambtelijke samenwerking minder een probleem. Qua schaal zit onze gemeente al op het perfecte niveau en de komende jaren groeit onze gemeente met minimaal het huidige inwonersaantal van de volledige gemeente Aalsmeer. Voor nu is het vooral zaak om op een zakelijke manier de scheiding te begeleiden. Zonde, want daar gaat weer veel geld en tijd in zitten. Extra zonde, want ik voorspel u dat (ongeacht deze ambtelijke scheiding) de gemeente Aalsmeer in 2040 niet meer bestaat…
Zo hebben we na een welverdiende vakantie als fractie er onze eigen mini-Brexit bij gekregen waar we de komende jaren veel tijd en energie in zullen moeten stoppen. De afkorting voor deze scheiding heb ik al bedacht: ‘Aalsminder’.

22-09-2019 19:42
D66